Tien deelnemers ronden het verdiepingsprogramma De Lobby succesvol af! In vier trainingsdagen leerden zij hoe je als sociaal ondernemer effectief invloed kunt uitoefenen op beleid en besluitvorming. Wat is lobbyen precies, waarom is het belangrijk en hoe breng je jouw boodschap op het juiste moment bij de juiste mensen?  

In deze blog blikken we terug op De Lobby 2026 en delen we een aantal belangrijke inzichten uit het programma.

Welkom in De Lobby

De eerste trainingsdag staat in het teken van een kennismaking met de wereld van lobbyen. De deelnemers verkennen wat lobbyen betekent binnen het werk van een sociaal ondernemer en hoe zij vanuit hun maatschappelijke missie een concreet lobbydoel kunnen formuleren. Ze gaan hierover in gesprek met Marieke Vollering, directeur van Stichting Energiebank en deelnemer van het vorige cohort, die inmiddels veel bereikt heeft met haar lobby! De belangrijkste inzichten van deze eerste sessie:

• De sociaal ondernemer als lobbyist is vergelijkbaar met een triangel in een orkest. Klein, maar met een geluid dat opvalt en een eigen toon laat horen in het samenspel van overheid, markt en samenleving. Zo’n uniek geluid kan duidelijk hoorbaar zijn, zonder dat er enorme kracht achter zit. Onderschat dus niet de invloed die je als lobbyende sociaal ondernemer kan hebben.
• Begin met een concreet en haalbaar doel. Een sterke lobby begint met het vertalen van je maatschappelijke missie naar een concreet lobbydoel dat aansluit op overheidsbeleid. Het lobbydoel vormt een realistische tussenstap richting jouw uiteindelijke missie en beschrijft welke beleidsverandering je wilt bereiken, binnen welke termijn en wie daarover beslist.
• Je hebt wat te bieden. Lobbyen roept al snel een beeld op van iets groots en ondoorzichtigs, en de politiek voelt soms ver weg. Maar als sociaal ondernemer heb jij informatie en praktijkervaring die voor politici en beleidsmakers van enorme waarde is en die ze dus maar wat graag horen. Onthoud dat als je in gesprek gaat!

Als maatschappelijk initiatief zit je niet zo gauw om tafel waar politieke besluiten genomen worden. Jammer eigenlijk, want jouw expertise is nodig om een weloverwogen besluit te nemen. Maak het verschil, treed buiten je comfortzone en leer hoe lobby werkt.

Karien Sondervan – Directeur Cybersoek

Mobiliseer je Lobby

Nadat de lobbydoelen scherp zijn geformuleerd, gaan we op de tweede trainingsdag aan de slag met een stakeholderanalyse. Onder begeleiding van Mara van Waveren van De Lobbyleerlijn onderzoeken de deelnemers welke stakeholders relevant zijn voor hun lobby en hoe zij zich verhouden tot hun doelstellingen. Na een hapje eten kijken we samen naar de website van de Tweede Kamer. Wat vind je daar eigenlijk, welke stukken zijn belangrijk en hoe monitor je debatten? Een aantal inzichten van dag twee:

• Kies met welke stakeholders je in gesprek gaat. De meeste winst ligt bij stakeholders die invloed hebben, maar (nog) niet volledig overtuigd zijn. Zij staan vaak nog open voor nieuwe inzichten of argumenten en laten zich mogelijk overtuigen door jouw idee. Stakeholders die volledig vóór of tegen jouw lobbydoel zijn, vragen doorgaans minder actieve lobby-inzet, omdat ze óf al aan jouw kant staan óf de kans klein is dat ze hun mening aanpassen.
• Achter elk standpunt schuilt een belang. Meestal zit er een verschil tussen het publieke standpunt van een stakeholder (wat diegene naar buiten brengt) en diens onderliggende motivatie of belang. Door dat onderscheid te herkennen, krijg je beter inzicht in de vraag of een stakeholder een bondgenoot is of niet en hoe je diegene het best kunt overtuigen van jouw doel.
• Lobbyen is een kunst, geen exacte wetenschap. Er is geen vaste formule; het vraagt gevoel voor timing, context en menselijk contact. Een lobbystrategie is nooit af en verandert mee met politieke ontwikkelingen. Het helpt om je plannen regelmatig te toetsen bij anderen, in gesprek te gaan met beleidsmakers en medestanders en zo stap voor stap je aanpak te verfijnen.

Bouw je Lobby

Tijdens de derde sessie duiken de deelnemers dieper in de praktijk van politieke beïnvloeding. Met het nieuwe kabinet al achtergrond onderzoeken ze waar het regeerakkoord haakjes biedt voor hun lobby. Jurgen Warmerdam geeft praktische tips over lobbyen in de nationale politiek en laat zien hoe beleids- en besluitvormingsprocessen in de praktijk verlopen. De belangrijkste leerpunten:

• Timing is key. De beleidsvorming rond de oplossing van een probleem ontwikkelt zich in verschillende fasen: van agendering en erkenning naar beleidsformulering en uiteindelijk institutionalisering. Hoe eerder in het proces je meepraat, hoe groter de kans dat jouw perspectief wordt meegenomen in de oplossing. Als er eenmaal een besluit is genomen over het nieuwe beleid, is het moeilijk daar nog veranderingen in aan te brengen.
• Zoek breed naar haakjes. Jouw onderwerp is vaak aan meer thema’s te koppelen dan je in eerste instantie zou denken. Kijk dus verder dan je eigen dossier en bedenk hoe jouw thema aansluit bij de politieke buzz-thema’s van dit moment. Kan jouw oplossing het kabinet helpen om de beloftes uit het regeerakkoord waar te maken?
• Bouw een lobbystrategie die past bij jouw capaciteit. Lobbyen kost tijd, veel voorbereiding, doorzettingsvermogen en soms ook een beetje geluk. Een succesvolle lobby is zelden een rechte lijn. Door aan het begin een duidelijke strategie op te stellen, creëer je houvast in het proces. Houd daarbij rekening met de capaciteit die jij hebt. Zo kun je doelgericht blijven werken en je boodschap levend houden, ook als resultaten nog even op zich laten wachten.

In de training van De Lobby leer je de waarde en boodschap van jouw organisatie in te schatten en hoe deze beter te positioneren in het (financiële) landschap. Voor onze organisatie komt dit op een erg goed moment en heeft het ons niet alleen richting gegeven maar ook enthousiasme en ondernemingszin om onze organisatie verder te brengen.

Alice Erens – Directeur Stichting ClickF1

Open je Lobby

De vierde en laatste dag van De Lobby staat in het teken van het aanscherpen van de kernboodschap. Tijdens de training van Frank Tillema van Stichting De Maatschap werken de deelnemers aan een heldere en overtuigende formulering. Ze ontdekken hoe je met focus, goede argumentatie en een duidelijke structuur zorgt dat je verhaal landt. De belangrijkste inzichten:

• Focus werkt: kies één boodschap per keer. Wanneer je iemand ineens zeven ballen toewerpt, vangt diegene er vaak maar één. Precies zo werkt het met communicatie. Als je te veel informatie, ideeën en verhalen tegelijk deelt, blijft er weinig hangen. Door te focussen op één duidelijke kern per contactmoment, vergroot je de kans dat jouw boodschap echt binnenkomt.
• Denk vanuit het perspectief van de ontvanger. Een goede boodschap moet niet alleen gefocust zijn, maar ook relevant voor de ontvanger. Kan diegene je boodschap op dat moment goed ontvangen, wil diegene dat ook en wat kan diegene ermee doen? Koppel je boodschap aan het belang en de context van de ontvanger. Zo vergroot je de kans dat diegene openstaat voor je voorstel én ermee aan de slag gaat.
• Het messagehouse als stevige basis. Een messagehouse helpt om jouw lobbyboodschap helder en gestructureerd op te bouwen. In het dak staat je kernboodschap, compact en to the point. Daaronder, in de pilaren, staan drie argumenten die jouw boodschap onderbouwen. Het fundament bestaat uit het bewijs dat deze argumenten ondersteunt, zoals data, ervaringen of onderzoek. Zo’n gestructureerde boodschap geeft je lobby een sterke basis.

Ben je nieuwsgierig geworden, of is dit precies waar jij als sociaal ondernemer mee aan de slag wilt? Stuur dan een mail naar pien@social-enterprise.nl om aan te geven dat je geïnteresseerd bent – dan hoor je het als eerste wanneer er nieuwe data zijn.

Dit trainingsprogramma is mogelijk gemaakt door het ING Nederland Fonds en SIDN Fonds.